بازسازی مفصل فک چگونه انجام می گیرد؟

بازسازی مفصل فک (گیجگاهی فکی TMJ) یکی از چالش برانگیزترین مشکلات بالینی است که جراح فک و صورت با آن روبرو می‌شود.

مشکلات فک از مشکلات نسبتا شایع است.

این موارد از کلیک خفیف فک گرفته تا قفل شدن جدی‌تر فک و انحطاط مفصل یا آسیب تروماتیک متغیر است.

در حالی که جراحی تعویض مفصل ران و زانو طی سالیان متمادی کامل شده است، اطمینان از موفقیت روش‌های بازسازی فک تنها در 10-15 سال گذشته امکان پذیر بوده است.

انواع جراحی و بازسازی فک

رویکردهای امروزی برای بازسازی مفصل فک یا TMJ شامل روش‌های جراحی متعددی است.

پیوند costochondral، انتقال مجدد بافت عروقی، distraction osteogenesis (یک تکنیک در جراحی ارتوگناتیک است که استخوان فک را منبسط یا کشیده می‌کند) و جایگزینی مفصل گیجگاهی فکی (آلوپلاستیک APTMJR) از روش‌های متعدد بازسازی فک هستند.

در طی چندین سال گذشته، مقالات علمی عمدتا بر روی دو روش distraction osteogenesis و APTMJR متمرکز شده‌اند. اما به طور خاص، روش APTMJR به عنوان یک روش جراحی مورد استفاده و موفق در تمامی موارد نقص TMJ، در حال رشد و پیشرفت است.

تعداد بی‌‌شماری از گزینه‌‌های بازسازی‌ TMJ این واقعیت را نشان می‌‌دهند که این حوزه همچنان در حال تکامل است. تکنیک‌های مختلف نیز هر کدام طرفداران، مزایا و معایب بالقوه خود را دارند. اما در نهایت، جراح ترمیمی است که باید نقص فرسایشی و آسیب شناسی زمینه‌ای، نیازهای بیمار، منابع و توانایی‌های تیم جراحی را در نظر بگیرد.

موارد نیاز به بازسازی مفصل فک (جراحی تعویض فک)

بازسازی مفصل فک یا جراحی در جهت تعویض این مفصل برای درمان، معمولاً در بیمارانی که دارای علائم زیر هستند مورد نیاز است.

• آسیب فک از طریق آرتروز
• خسارات ناشی از تصادف
• بخشی از استخوان فک به دلیل تومور سرطانی، عفونت استخوان، آرتریت روماتوئید یا پسوریاتیک برداشته شده باشد.

جراحی مفصل فک

جراحی بازسازی فک (تعویض مفصل) برای همه انواع مشکلات فک ضرورت ندارد.

برخی از مشکلات را می توان با نگاه کردن به داخل مفصل با اسکوپ و شستن مفصل حل کرد. همچنین تزریق‌هایی برای تسکین التهاب و درد TMJ ارائه می ‌شود که می تواند تسکین کافی برای بیمار ایجاد کند.

در صورت بازگشت علائم در آینده، جراحی به عنوان گزینه‌ای کمکی باقی می‌ماند. بیمارانی که مفصل فکی آنها به طور جدی آسیب دیده است، حرکت محدود و درد را تجربه خواهند کرد که ممکن است بسیار آزاردهنده باشد.

درد شدید و سختی در بلع بزاق، از عوارض این اختلال است که معمولا با جراحی بازسازی مفصل فک به روش جایگزینی قابل حل است.

در جراحی تعویض مفصل TMJ، لولای مفصل باید قطع شده و یک جایگزین تیتانیومی نصب شود. گاهی اوقات کمی از استخوان قاعده جمجمه نیز برداشته می‌شود و با نوعی پلاستیک با چگالی بالا جایگزین می‌‌شود که در کناره جمجمه پیچ می‌شود. بند تیتانیومی در پلاستیک قرار می گیرد و به فک امکان حرکات کامل را می‌دهد. برنامه ریزی و ساخت سفارشی مفصل که تقریبا سه ماه به طول می‌انجامد، با انجام یک سی تی اسکن و برش بسیار ظریف شروع می‌شود. نتایج این مراحل برای ایجاد طرح‌های پیش نویس توسط سازنده ایمپلنت استفاده می‌شود.

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27348350/
2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20543698/
3. https://os.clinic/what-is-tmj-replacement-surgery/